Link to documentary (youtube.com)
My Welsh is too rusty to transcribe a North Walian dialect, but I gave a few bits my best shot.
Cymraeg
Os na wyddon ni o ble dyn ni'n dod, wyddon ni ddim pwy ydyn ni nag i ble dyn ni'n mynd. Does ad neu ddim ofn marw fel y cyfryw, o marw'n gorfforol; marw fy mhen ydy fy arswyd mawr i, hynny ydy colli'n nghof.
Nid fy nghof fy hun yn unig sydd gen i, ond mae gen i hefyd gof fy nghenedl, drwy ei friod iaith, sydd y Gymraeg.
O'ni wedi fy mhagu yn Sarnau. Oedd ein Cymreictod ni'n hollol naturiol, fel anadlu. Ac am amwydden ni hefyd yn hollol diogel. A wedyn meddodd hwn; Trwyeryn.
Dwi yn credu bod Lerpwl yn eu fford rhyfedd anfwriadol un, wedi gneud cymwynas a Chymri, yn arystyr, fod yr holl beth wedi tanio don newydd o Cymreictod, a'r sylweddoliad nad oeddwn ni'n cyfri diawl o ddim, na'r cymraeg, na'r dywylliant, nad dim. Oedd yn agoriad llygad.
Fydde'r arwisgo wedi digwydd pe bynnag, on dwi'n credu fod y sefydliad a wladwriaeth Saesneg wedi gwneud mor a mynydd o'r peth yn bwriadol; "Send in the cavalry".
Meddraid I'm peidio a chofio, stori Jonah. Y morfil wedi lluncu Jonah druan, a'r morwil yn dweud, yn Saesneg wrth gwrs, "and now we are one, and I'm that one." A dyna fo. Dyna yw Brydeindod.
Mae'n amlwg bod hanes yn bwysig i mi. Heb ein hanes yn hunain byddwn i'n neb, byddwn ni wedi drysu; wedi colli cof a chyferiad. Byddwn ni ddim yn genedl yn sicr.
A wn i ddim, wn i ddim methru dweud faint o Gymraeg fydd gan Sean, nag yn wir faint o mwybyddiaeth o Cymreictod yw ganddo fo. Ag yn, os felly bydd i, feddwch chwithi fawr i mi de, ond does gen i ddim ond gobeithio bod i fo dal yn ei waed, na'r unig beth.
Dy ni 'di colli tir, yn arwy o (?). A dynna pam na dwi ddim yn sgwenni rhyw lawer dyddia yma. Dwi di dweud ad does ddim byd wedi newid rhyw lawer. Dwi ddim eisio mynd i rhygni'n lan ar yr un tant. A dym ond rhyw un tant sydd 'na.
Sw n'i ddim yn dymuno cael ein nghofio fel hen dyn bach piwys, blin, ar diwedd fy oes. Ond, mi ydwy, hen dyn bach blin.
Dydw i erioed wedi meddwl amdan o fy hyn am rywun sydd yn cyflawni swyddogeath arbennig. Dweud ryn oedd yn agos i fy nghalon i wnes i.
English
If we don't know where we come from, we don't know who we are or where we're going. I have no fear of dying as such, of dying physically; the death of my mind is my biggest fear, that is, losing my memory.
My memory is not the only memory I have, but I have also the memory of my nation, through its own language, Welsh.
I grew up in Sarnau. Our Welshness was completely natural, like breathing. And as far as we knew, also completely secure. And then came this; Tryweryn.
I think that Liverpool, in a strange and unintentional way, did Wales a favour, meaning, that the whole thing ignited a new wave of Welshness, and the realisation we didn't count for a damned thing, not the Welsh, not the culture, nothing. It was an eye opener.
The Investiture would have happened regardless, but I think the English establishment and state made a mountain of it on purpose; "Send in the cavalry".
I can't help but remember the story of Jonah. The whale has swallowed poor Jonah, and the whale says, in English of course, "And now we are one, and I'm that one". And that's it. That's Britishness.
It's obvious that history is important to me. Without our own history we would be no one, we'd be lost; having lost our memory and direction. We certainly wouldn't be a nation.
I don't know, I can't say how much Welsh Sean will have, nor to be honest how much awareness of his Welshness he'll have. And, if that's so, it'll be a big blow to me, but I have nothing but hope that it's in his blood, that's all.
We've lost ground. And that's why I don't write much these days. I've said that nothing has changed lately. And I don't want to go on and on in the same thread. And there is only one thread.
I don't want to be remembered as a irritable, grumpy old man, at the end of my life. But, that's what I am, a grumpy old man.
I have never thought of myself as someone who fulfills a special role. I just spoke what was close to my heart.